سرویس سلامت گزارشگر-
وی با بیان اینکه عفونتهای مرتبط با مراقبتهای سلامت (HAIs) یکی از مهمترین چالشهای نظامهای سلامت در سراسر جهان هستند، اظهار کرد: این عفونتها در بیمارانی ایجاد میشوند که در ارتباط با دریافت خدمات پزشکی قرار دارند و اهمیت آنها در بخشهای مراقبت ویژه یا ICU به مراتب بیشتر است.
رحیمزاده افزود: بیماران بستری در ICU معمولاً شرایط بالینی پیچیدهتری دارند و به دلیل شدت بیماری، ضعف سیستم ایمنی، طولانی بودن مدت بستری و نیاز بیشتر به اقدامات تهاجمی، در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به عفونت قرار دارند.
وی ادامه داد: استفاده از ونتیلاتور، کاتتر ورید مرکزی، سوند ادراری و سایر تجهیزات پزشکی، اگرچه برای درمان بیمار ضروری هستند، اما در شرایط خاص میتوانند با افزایش خطر عفونت همراه باشند.
معاون پژوهشی مرکز تحقیقات عفونی اطفال دانشگاه علوم پزشکی مازندران با اشاره به یکی از نگرانیهای مهم در بخشهای مراقبت ویژه، گفت: مقاومت آنتیبیوتیکی یکی از چالشهای جدی در این بخشهاست و هنگامی که باکتریها به چندین گروه از آنتیبیوتیکها مقاوم میشوند، درمان عفونت پیچیدهتر و گزینههای درمانی محدودتر میشود.
رحیمزاده تصریح کرد: مصرف غیرضروری یا نامناسب آنتیبیوتیکها نیز با ایجاد فشار انتخابی میتواند زمینه انتخاب و انتشار سویههای مقاوم را فراهم کند؛ بنابراین کنترل عفونت و مصرف منطقی آنتیبیوتیکها باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
بررسی ۲۴۶ بیمار در پژوهش مقاومت میکروبی
وی درباره پژوهش انجامشده در مرکز تحقیقات عفونی اطفال اظهار کرد: در این مطالعه، ۲۴۶ بیمار بستری در بیمارستانهای آموزشی ـ درمانی دانشگاه علوم پزشکی مازندران مورد بررسی قرار گرفتند و چهار گروه مهم از باکتریهای گرممنفی شامل Acinetobacter baumannii، Klebsiella pneumoniae، Pseudomonas aeruginosa و Escherichia coli مورد مطالعه قرار گرفتند.
استادیار باکتریشناسی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران افزود: در این پژوهش علاوه بر بررسی الگوی حساسیت و مقاومت آنتیبیوتیکی، برخی ژنهای مرتبط با مقاومت نیز با روش PCR مورد بررسی قرار گرفتند.
رحیمزاده با اشاره به یافتههای مهم این پژوهش گفت: Acinetobacter baumannii از نظر فراوانی، سهم قابل توجهی در میان پاتوژنهای گرممنفی مورد بررسی داشت و مقاومت به بتالاکتامها و سفالوسپورینها در بیش از ۵۰ درصد موارد مشاهده شد.
وی افزود: در میان آنتیبیوتیکهای بررسیشده، پیپراسیلین ـ تازوباکتام کمترین میزان مقاومت را نشان داد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران همچنین درباره یافتههای مولکولی این پژوهش اظهار کرد: فراوانی برخی ژنهای مرتبط با تولید بتالاکتامازها و آنزیمهای تخریبکننده آمینوگلیکوزیدها بیش از ۵۰ درصد بود که این موضوع ضرورت پایش مستمر الگوهای مقاومت میکروبی در مراکز درمانی را نشان میدهد.
مقابله با مقاومت آنتیبیوتیکی نیازمند برنامه چندلایه است
رحیمزاده در ادامه درباره راهکارهای مقابله با عفونتهای بیمارستانی و مقاومت آنتیبیوتیکی گفت: مقابله با این چالش، یک اقدام واحد نیست، بلکه نیازمند برنامهای چندلایه و مستمر است.
وی نخستین گام را تشخیص سریع و دقیق عفونت دانست و افزود: انجام کشت و آنتیبیوگرام در موارد مناسب، میتواند در انتخاب درمان مؤثر و جلوگیری از مصرف غیرضروری آنتیبیوتیکها نقش مهمی داشته باشد.
معاون پژوهشی مرکز تحقیقات عفونی اطفال همچنین بر ضرورت مدیریت مصرف آنتیبیوتیکها بر اساس شواهد و با رویکرد Antimicrobial Stewardship تأکید کرد و گفت: باید آنتیبیوتیک مناسب، برای بیمار مناسب، با دوز و مدت مناسب و بر اساس شواهد آزمایشگاهی و بالینی استفاده شود.
وی رعایت اصول پیشگیری و کنترل عفونت را از دیگر ارکان مقابله با مقاومت میکروبی برشمرد و گفت: بهداشت دست، استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت فردی، ضدعفونی و استریل مناسب تجهیزات، مراقبت صحیح از کاتترها و ونتیلاتورها، رعایت اصول ایزولاسیون و پایش مستمر عفونتها باید با جدیت دنبال شود.
رحیمزاده تأکید کرد: کنترل عفونت فقط وظیفه پزشک یا پرستار نیست؛ پزشکان، پرستاران، کارکنان آزمایشگاه، نیروهای خدمات، تیم کنترل عفونت، مدیران بیمارستان، بیمار و خانواده بیمار، همگی در کاهش خطر انتقال عفونت نقش دارند.
هدف، ایجاد ترس از بیمارستان نیست
Hassan Shirzadkebria, [9/22/2026 6:51 PM]
وی با تأکید بر اینکه هدف از طرح موضوع مقاومت آنتیبیوتیکی ایجاد ترس در جامعه نیست، اظهار کرد: پیام این پژوهش نباید ایجاد ترس از بیمارستان باشد، بلکه هدف ما این است که بیمارستانها را به محیطهایی هرچه ایمنتر برای درمان تبدیل کنیم.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران از مردم خواست از مصرف خودسرانه آنتیبیوتیکها خودداری کنند و افزود: رعایت توصیههای کادر درمان، توجه به بهداشت دست و خودداری از دستکاری تجهیزات پزشکی بیمار، از جمله اقداماتی است که مردم میتوانند برای کاهش خطر عفونت انجام دهند.
رحیمزاده در پایان خاطرنشان کرد: مقاومت آنتیبیوتیکی صرفاً یک مشکل آزمایشگاهی نیست، بلکه یک مسئله بالینی، بیمارستانی و مرتبط با نظام سلامت است و مقابله با آن نیازمند همکاری دانشگاه، بیمارستان، آزمایشگاه، کمیتههای کنترل عفونت و سیاستگذاران حوزه سلامت است.
وی تأکید کرد: عفونتهای مرتبط با مراقبتهای سلامت، بهویژه در بخشهای مراقبت ویژه، چالشی جدی اما قابل مدیریت هستند و مقابله مؤثر با آنها نیازمند تشخیص سریع، کنترل دقیق عفونت، پایش مستمر مقاومت میکروبی و مصرف منطقی آنتیبیوتیکهاست.
- نویسنده : دکترحسین شیرزاده،پزشک و خبرنگار حوزه سلامت
