زنان و رویکرد دانایی محور از دولت اعتدال

سه شنبه 01 مرداد 1398 بازدید: 201 کد خبر: 15091 [نسخه چاپی]

 


پژوهشگر ، مهدی محمودی کارشناس ارشد جامعه شناسی
موضوع زن و نقش کارکرد آن در جامعه همواره ازموضوعات مهم و قابل اعتنادر بین نخبگان ابزاری و دانشگاهی و محیط های علمی و حوزوی است به رویکردهای مختلفی نیز در رابطه با زن و نقش آن در جامعه وجود دارد و نظرات و دیدگاه های متفاوتی دراین باره مطرح شده که همه آنها متاثر از شرایط خاص اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی و دینی و فرهنگی کشور بوده است .
رویکرد دینی ، اجتماعی و فیمینیستی ، عدالت جنسیتی ، عدالت اجتماعی و رویکرد مادی براساس نیاز جامعه به نیروی کارازحجم این رویکرد ها و دیدگاه ها نسبتا به حضور و نحوه ورود زنان به فضای اجتماعی و سیاسی و فرهنگی در جامعه است و میزان و دامنه مشارکت زنان رادر توسعه کشور شکل و سازمات می دهد .
در رابطه با زن و نقش آن درجامعه و آینده کشور درایران نیز نظرات و دیدگاه های مختلفی مطرح شده است که هریک ازاین دیدگاه ها باتوجه به شرایط اجتماعی ، سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی قابل ارزیابی می باشد . اما آنچه که واضح و روشن است به نقش زن در توسعه ی پایدار و درون زای کشور باز می گردد . جامعه ای که به توسعه پایدار و درون زا می اندیشد و توسعه مادی و معنوی رادر دستور کار دارد قطعا مشارکت زنان رااساس و ضروری می داند . هرچند که در کشور های مختلف زمینه های فرهنگی و اقتصادی وجود دارد و بعضا دامنه این تفاوت ها و فاصله ، بسیار گسترده است . اما همدلی این جوامع برای توسعه پایدار خود به تمام نیروی انسانی نیاز دارد هرچند زمینه ها و شرایط متفاوت این جوامع اجازه بهره گیری از ظرفیت تمام‌نیروی انسانی رابه نخبگان ابزاری نمی دهد و بخشی ازاین نیروی انسانی که سرمایه و موتور محرکه توسعه کشور به حساب می آیند از دایره حضور در چرخه ی توسعه باز می ماند و عقب رانده می شود علاوه برآن در تعدادی از کشورها زمینه شغلی و فعالیت اجتماعی و سیاسی برای زن و مرد به عدالت فراهم نیست و بعضا مردان هم در زمینه شغلی با چالش و مشکل روبرو هستند و قطعا در این شرایط زنان هم در مرتبه ی دوم قرار می گیرند . در کشور خودمان اکنون با وضعیت اخیرروبرو هستیم هرچند در بیشتر تعریف هایی که از توسعه و جوامع توسعه یافته می شود حضور زن در جامعه و فعالیت مستقیم اودر جامعه یکی از شاخص های اصلی توسعه یافتگی است . با توجه به این رویکرد هرجامعه ای که بخواهد از روند توسعه همه جانبه و پایدار عقب نماند باید زمینه اشتغال زنان در جامعه را فراهم کند که تحقق این امر نیاز به زمینه سازی و فرهنگ سازی لازم برای اشتغال زنان دارد .
رویکرد سنتی و محافظه کارانه بعضا با حضور و مشارکت آنان در حوزه و بخش های مختلف جامعه سرناسازگاری دارد و تاب و تحمل حضور زنان را ندارد و باآن مخالف است . این رویکرد به حضور زن در خانه و منزل و ایفای نقش مادری و رسالت همسری را برای زن در خانه اهمیت می دهد و فعالیت و مشارکت زن در خارج از حریم منزل رادر تضاد و چالش با وظایف و رسالت مادی و همه آن می داند و تحلیل و ارزیابی می کند قطعا زن براساس این رویکرد از مشارکت در سایر عرصه و فعالیت های اجتماعی ، سیاسی و اقتصادی باز می ماند و جامعه نیز از توان و ظرفیت بخش عظیمی از جمعیت کشور محروم می گردد هر چند انجام وظایف مادری و همسری توسط زن بسیار حائز اهمیت است و قطعا در تربیت نیروی انسانی و فراهم کردن محیط آرام در منزل کار گشا است اما محدود کردن زن به ایفای همین نقش در جامعه قطعا یک کشور رادر سرعت و دستیابی به توسعه پایدار با سئوالات جدی روبرو می سازد در مقابل این نگاه رویکرد فیمینیستی با اندیشه دفاع از حقوق زنان به وجود آمد و عرض اندام کرد .
فیمینیست ها ماندن زن در خانه و عدم شرکت در فعالیت اجتماعی را موحب حاشیه نشینی و بیرون ماندن زنان از متن جامعه ارزیابی و تحلیل می کنند و در نتیجه از منظر آنان همه زنان باید در فعالیت های اجتماعی و روند توسعه شرکت داشته باشند و این جز حقوق مسلم آنان است و جامعه باید زمینه ی این فعالیت ها و حضور و مشارکت زنان را بدون تبعیض فراهم سازی و رویکرد عدالت جنسیتی و عدالت اجتماعی هم براین اعتقاد است که باید فرصت های مساوی برای زنان مانند مردان در کلیه بخش های اجتماعی ، اقتصادی ، فرهنگی و سیاسی فراهم گردد تا زمینه برای مشارکت زنان و در نتیجه عدالت اجتماعی مهیا شود در واقع این رویکرد بر قائده ی انصاف و عدالت استوار است اینکه زنان در فرآیند سیاست گذاری ، تصمیم سازی و تصمیم گیری مانند مردان حضور و مشارکت کنند و توانایی زنان نادیده گرفته نشود . سرانجام اینکه دستیابی به توسعه پایدار و درون زا در جامعه با نشاط و پویا نیاز به مشارکت زنان دارد . هرچند که باید مراقب بود و اجازه ی فرصت به رویکرد ابزاری به حضور زنان در جامعه را نداد . رویکردی که از حضور و مشارکت زن در اجتماع به شتاب بخشی به بازار مصرف و تبلیغات کالا و خدمات می اند
[Photo]
[Photo]
یشد توسعه همه جانبه و پایدار و مطرود و مذموم درواقع مقابل توسعه ، سعادت و پیشرفت مادی و معنوی یک جامعه قرار می گیرند .
سیاست جامعه اسلامی دانایی داور براساس مصالح نبوی و اخروی است و مسولیت درون جامعه اسلامی برعهده ی همه زنان و مردان بوده واین از صدر اسلام در جامعه ی اسلامی مشهور و هویداست تاریخ از صدر اسلام مردان و زنان زیادی را سراغ دارد که در شرایط سخت مسولیت درون جامعه اسلامی را برعهده داشتند و در قرآن نیز بدان اشاره شده است . آسیه همسر فرعون ، حضرت مریم (ع) ، حضرت زهرا ( س ) و حضرت زینب ( ع ) و ...
حضور زنان در خارج از منزل در صورتی که مخالف با شئون اسلامی نباشد برای پیشبرد اهداف مترقی و متعالی اسلامی و توسعه مادی و معنوی نباشد و برای پیشبرد قابل پذیرش و زمینه ساز تبیین جایگاه صحیح زنان در اجتماع است . انجام حرکت زنان در دوران انقلاب اسلامی غیر قابل انکار است از نگاه مدیریتی اجرایی اصولا جنسیت موضوعیت ندارد و نباید داشته باشد آنچه اصل و اساس است تدین ، تعهد ، کار آمدی و نظم اندیشی است و دراین چهار چوب تفاوت بین زن و مرد نیست . در فردای انقلاب اسلامی حضور زن در عرصه های مدیریتی و حرفه ای مشهود است . اما این حضور فراتر به سوی مدیریت های ارشد چندان پیش نرفت وانتظارافکار عمومی واحد و اقلیت نیمی ازجمعیت کشور ازدولت تدبیر و امید این است که قفل درب های مدیریت های ارشد به روی زنان رابشکند و در سطح استان ها و وزارت خانه ها به این انتظار پاسخی منطقی داده شود . زنان در فردای انقلاب اسلامی درعرصه های مدیریت که حضور یافته اند خوش درخشیدند و خدمات شایانی رابه انقلاب و مردم و سازندگی کشور ازخود به نمایش و یادگار گذاشتند . اعتماد دولت اعتدال به زنان شایسته ی کشور در مناصب مدیریتی قطعا در چارچوب رویکرد دانایی محور و تدبیر آن قابل ارزیابی و تحلیل خواهد بود .